W 2026 roku wzrosły zarówno składki społeczne, jak i minimalna składka zdrowotna, dlatego dla wielu firm miesięczne obciążenia są wyższe niż rok wcześniej. Ostateczna kwota zależy jednak od kilku czynników: momentu rozpoczęcia działalności, formy opodatkowania, osiąganego dochodu oraz prawa do ulg. Kiedy trzeba opłacać ZUS, jak długo można korzystać z preferencji i jakie działania pozwalają legalnie ograniczyć koszty? 

Ile wynosi pełny ZUS w 2026 roku?

Przedsiębiorca, który nie korzysta z ulg, opłaca składki społeczne od standardowej podstawy wynoszącej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. W 2026 roku daje to podstawę 5 652 zł.

Minimalne składki społeczne wynoszą miesięcznie około:

• emerytalna – 1 103,27 zł
• rentowa – 452,16 zł
• chorobowa (dobrowolna) – 138,47 zł
• wypadkowa – ok. 94,39 zł
• Fundusz Pracy – 138,47 zł

Łącznie to około 1 927 zł miesięcznie bez składki zdrowotnej.

Składka zdrowotna – od czego zależy?

Składka zdrowotna nie jest stała. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania:

• skala podatkowa – 9% dochodu, nie mniej niż ustawowe minimum,
• podatek liniowy – 4,9% dochodu, również z minimalnym progiem,
• ryczałt – stała kwota zależna od rocznego przychodu i progu przychodowego.

Oznacza to, że dwóch przedsiębiorców z podobnym przychodem może płacić różne składki, jeśli rozliczają się na innych zasadach.

Od kiedy trzeba płacić ZUS po założeniu JDG?

Obowiązek ubezpieczeniowy powstaje co do zasady od dnia rozpoczęcia działalności wskazanego we wpisie CEIDG. Nie trzeba czekać na pierwszą fakturę ani pierwszy przychód.

Jeżeli działalność zostanie zawieszona, obowiązek opłacania składek społecznych ustaje za okres zawieszenia. To istotne dla firm sezonowych lub czasowo nieaktywnych.

Harmonogram ulg dla nowej firmy

Osoba zakładająca pierwszą działalność może w praktyce korzystać z preferencji nawet przez 30 miesięcy. Okres ten może być jeszcze dłuższy, jeśli przedsiębiorca korzysta z programu Mały ZUS Plus.

 

Okres prowadzenia działalności	Dostępna ulga	Zakres preferencji	Co trzeba zrobić?
0-6 miesięcy	Ulga na start	Brak składek społecznych, pozostaje składka zdrowotna	Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego (najczęściej formularz ZUS ZZA)
7-30 miesięcy	Preferencyjny ZUS	Składki społeczne liczone od obniżonej podstawy (30% minimalnego wynagrodzenia)	Zmiana zgłoszenia w ZUS po zakończeniu ulgi na start
Po 30 miesiącach	Pełny ZUS lub Mały ZUS Plus	Standardowe składki albo niższe składki zależne od dochodu, jeśli spełnione są warunki	Weryfikacja prawa do Małego ZUS Plus i terminowe zgłoszenie

Ulga na start – kto może skorzystać i jak ją uzyskać?

Ulga na start przysługuje osobie, która:

• podejmuje działalność po raz pierwszy albo ponownie po wymaganej przerwie,
• nie wykonuje działalności na rzecz byłego pracodawcy w zakresie czynności wykonywanych wcześniej na etacie w bieżącym lub poprzednim roku.

Aby skorzystać z ulgi, należy zgłosić się w ZUS wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Najczęściej następuje to poprzez formularz ZUS ZZA po rejestracji działalności.

Preferencyjny ZUS – warunki i formalności

Po zakończeniu ulgi na start przedsiębiorca może przejść na preferencyjne składki społeczne, jeśli nadal spełnia warunki ustawowe i nie jest wyłączony z preferencji.

Aby skorzystać, trzeba dokonać odpowiedniego zgłoszenia w ZUS w terminie ustawowym po zakończeniu ulgi na start. W praktyce oznacza to zmianę kodu ubezpieczenia i zgłoszenie do pełniejszych ubezpieczeń społecznych.

Przeczytaj więcej: Preferencyjne składki ZUS – komu przysługują i jak je obliczyć? 

Mały ZUS Plus – dla kogo?

To rozwiązanie przeznaczone dla firm o niższych przychodach. Składki społeczne ustala się na podstawie dochodu z poprzedniego roku, co często oznacza niższe obciążenia niż pełny ZUS.

Warunkiem jest m.in.:

• prowadzenie działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym przez co najmniej 60 dni,
• osiągnięcie przychodu za poprzedni rok nie wyższego niż 120 000 zł (limit obniża się proporcjonalnie, jeśli firma działała krócej niż cały rok),
• zgłoszenie do ulgi do 31 stycznia albo w ciągu 7 dni od wznowienia działalności, jeśli firma była zawieszona,
• brak wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy w zakresie czynności wykonywanych wcześniej na etacie, jeśli wyłącza to prawo do ulgi,
• niewykorzystywanie limitu 36 miesięcy korzystania z Małego ZUS Plus w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności.

Nie każdy przedsiębiorca może korzystać z tej ulgi, dlatego warto sprawdzić warunki przed początkiem roku.

Przeczytaj więcej: Ulga na start, mały ZUS – udogodnienia dla początkujących przedsiębiorców 

Etat i JDG – kiedy składki są niższe?

Osoba prowadząca firmę i jednocześnie zatrudniona na etacie z wynagrodzeniem – co najmniej minimalnym – może nie opłacać pełnych składek społecznych z działalności. W wielu przypadkach pozostaje wtedy głównie składka zdrowotna.

To częsty model wybierany przez osoby rozpoczynające działalność równolegle z pracą etatową.

Jak legalnie obniżyć ZUS w 2026 roku?

Najczęściej wykorzystywane rozwiązania to:

• skorzystanie z ulgi na start,
• przejście na preferencyjny ZUS,
• analiza prawa do Małego ZUS Plus,
• dobór korzystnej formy opodatkowania wpływającej na składkę zdrowotną,
• wykorzystanie zbiegu etatu i działalności.

Największym błędem jest wybór formy rozliczeń bez wcześniejszego przeliczenia łącznych kosztów: podatku, zdrowotnej i składek społecznych.

Co warto zrobić przed założeniem firmy?

Przed rejestracją JDG warto przygotować symulację kosztów na minimum 12 miesięcy. Pozwala to ustalić, kiedy kończą się ulgi, jak zmieni się wysokość składek i czy firma utrzyma rentowność po przejściu na pełny ZUS.

W praktyce to właśnie brak planu po okresie preferencji jest jedną z najczęstszych przyczyn problemów finansowych nowych działalności.

Może Cię zainteresować: Jakie są koszty prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej?