
Jednoosobowa działalność gospodarcza pielęgniarki – jak założyć i rozliczać JDG?
30 września 2026
Jak otrzymać zasiłek macierzyński prowadząc działalność gospodarczą?
4 listopada 2026Remanent na koniec roku to obowiązkowy spis z natury składników majątkowych, który przedsiębiorcy prowadzący KPiR muszą sporządzić do 31 grudnia, a wycenić w ciągu 14 dni. Różnica między remanentem końcowym a początkowym bezpośrednio wpływa na dochód podatkowy i składkę zdrowotną, a wyższy stan końcowy oznacza wyższy podatek do zapłaty. Obowiązek dotyczy przedsiębiorców rozliczających się na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym, natomiast ryczałtowcy są z niego zwolnieni.
Kto ma obowiązek sporządzenia remanentu końcowego?
Remanent na koniec roku sporządzają przedsiębiorcy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów, którzy rozliczają się według skali podatkowej albo podatkiem liniowym. Obowiązek wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia KPiR.
Podatnicy rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie sporządzają remanentu (więcej o różnicach w poście ryczałt czy KPiR) dla celów KPiR. Nie prowadzą tej księgi, dlatego spis z natury nie jest elementem ich rozliczenia podatkowego.
Obowiązek dotyczy przedsiębiorców, u których występują składniki ujmowane w KPiR, w tym towary handlowe, materiały, półwyroby i wyroby gotowe.
Terminy sporządzenia i wyceny remanentu
Remanent na koniec roku sporządza się na dzień 31 grudnia roku podatkowego, a wyceny dokonuje się w ciągu 14 dni od zakończenia spisu z natury, najpóźniej do 14 stycznia następnego roku.
Na 31 grudnia ustala się faktyczny stan składników objętych spisem z natury. Wycena polega następnie na przypisaniu wartości pieniężnej do pozycji wykazanych w dokumentacji spisowej.
Remanent końcowy jednego roku staje się remanentem początkowym kolejnego. Wartość ustalona na 31 grudnia przechodzi więc jako stan otwarcia na 1 stycznia.
Remanent wpisuje się do KPiR z datą 31 grudnia, również wtedy, gdy jego wycena została zakończona w styczniu.
Składniki objęte remanentem i zasady wyceny
Remanent na koniec roku obejmuje towary handlowe, materiały, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe oraz braki i odpady. U czynnego podatnika VAT towary i materiały wycenia się co do zasady według cen zakupu netto.
Spis z natury obejmuje składniki związane z działalnością, które na 31 grudnia znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy. Wycena zależy od rodzaju zapasu: towar kupiony od dostawcy ma cenę zakupu, a produkt wykonany we własnym zakresie wycenia się według kosztu wytworzenia.
Wycena towarów handlowych i materiałów
Towary handlowe oraz materiały wycenia się według cen zakupu lub nabycia, zgodnie z zasadami właściwymi dla prowadzonej ewidencji. Dla czynnego podatnika VAT podstawą jest cena netto, bez podatku VAT. Przedsiębiorca zwolniony z VAT przyjmuje cenę brutto, ponieważ podatek naliczony stanowi dla niego element kosztu zakupu.
Wycena półwyrobów, wyrobów gotowych i braków własnej produkcji
Półwyroby, wyroby gotowe i braki własnej produkcji wycenia się według kosztów wytworzenia, a nie według planowanej ceny sprzedaży. Na koszt wytworzenia składają się przede wszystkim zużyte materiały, robocizna związana z wykonaniem produktu oraz koszty pośrednie produkcji przypadające na dany proces.
Jak remanent wpływa na dochód i podatek?
Remanent na koniec roku wpływa bezpośrednio na dochód podatkowy: różnica między jego wartością a remanentem początkowym dochód powiększa albo pomniejsza. Gdy stan końcowy jest wyższy, rośnie podstawa opodatkowania i podatek do zapłaty.
Różnicę remanentową uwzględnia się także przy ustalaniu podstawy składki zdrowotnej przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej albo podatkiem liniowym. Dotyczy to zarówno różnicy dodatniej, jak i ujemnej.
W praktyce firma, która po spisie magazynowym ma więcej towarów niż na początku roku, wykazuje wyższy dochód, nawet jeśli części tych towarów jeszcze nie sprzedała. Tak działa ujęcie zapasów w KPiR: zakup nie obniża ostatecznie dochodu w tej części, w której towar pozostał w magazynie na dzień zamknięcia roku.
Jak sporządzić arkusz remanentu?
Remanent na koniec roku musi zawierać dane właściciela, datę sporządzenia, wykaz pozycji z ilościami i cenami jednostkowymi, ich wartości oraz podpis właściciela (wspólników). Arkusz remanentu, czyli spis z natury, zapisuje wyniki inwentaryzacji.
Nie ma jednego urzędowego formularza, ale dokumentacja spisowa musi zawierać określone dane. Arkusz można przygotować na papierze lub w programie, pod warunkiem że obejmuje wszystkie wymagane elementy.
W arkuszu spisowym wpisz przede wszystkim:
- imię i nazwisko właściciela zakładu albo pełną nazwę firmy;
- datę sporządzenia spisu;
- kolejny numer każdej pozycji;
- szczegółowe określenie składnika, np. nazwę towaru, jego rodzaj lub typ;
- jednostkę miary, taką jak sztuki, kilogramy czy litry;
- stwierdzoną ilość danego składnika;
- cenę jednostkową;
- wartość pozycji, czyli iloczyn ilości i ceny jednostkowej;
- łączną wartość całego remanentu;
- klauzulę zakończenia spisu;
- podpis właściciela zakładu (wspólników).
Arkusz remanentu należy przechowywać razem z pozostałą dokumentacją księgową przez okres wymagany przepisami. Dokument powinien być czytelny i kompletny, ponieważ podczas kontroli skarbowej może stanowić podstawę weryfikacji prawidłowości rozliczeń.
Najczęściej zadawane pytania
